Làm thế nào để phụ huynh có thể đồng hành cùng con trong hành trình học (ngôn ngữ) tiếng Việt – Ngữ Văn một cách hiệu quả? (hình thành từ khi bé còn học tiểu học). Dẫu biết rằng cơm áo gạo tiền và những nỗi lo hằng ngày đã cuỗm gần hết quỹ thời gian của phụ huynh, nhưng nếu được, hãy dành 30 phút – 1 tiếng mỗi ngày để đồng hành từng bước nhỏ cùng con thôi, nhé?
Mục lục bài viết
Dùng tiếng Việt là phương tiện giao tiếp cùng con
Điều này có lẽ là đương nhiên, vì hằng ngày chúng ta vẫn nói chuyện với nhau bằng tiếng Việt, nhưng để nâng cách dùng ngôn ngữ hiệu quả hơn, phụ huynh hãy áp dụng các cách sau:
- Đọc sách và trao đổi về sách cùng con mỗi ngày: Đa dạng hóa các loại sách, lựa chọn sách phù hợp với từng độ tuổi. Khi đọc, hãy cùng con thảo luận về nhân vật, tình tiết, từ ngữ hay. Khuyến khích con đặt câu hỏi “Tại sao…?” hoặc “Nếu là con, con sẽ…?” để kích thích tư duy.
- Khuyến khích con viết nhật ký: Viết nhật ký hằng ngày vừa giúp con biết cách ghi và giữ lại những cảm xúc, kỷ niệm, hoạt động diễn ra vừa là cách giúp con kết nối ngôn ngữ với xúc cảm của chính mình.
- Khuyến khích con viết thư tay: Ba mẹ có thể khuyến khích con viết thư cho chính bản thân mình (khi con có chuyện buồn, khi con có niềm vui cần chia sẻ), viết thư cho ba mẹ, ông bà… hay bất cứ ai. Điều gì khó trực tiếp thành lời, hãy để con truyền tải thông qua ngôn ngữ và gửi vào những bức thư.
- Cùng con kể chuyện sáng tạo: Ba mẹ hoàn toàn có thể đồng hành cùng con, dạy con viết sáng tạo thông qua một cuốn sách (yêu cầu con viết kết truyện mới theo cách con muốn), qua một bộ phim hoạt hình ngắn (yêu cầu con đóng vai nhân vật chia sẻ cảm xúc, miêu tả lại không gian, thời gian)…. Điều này giúp con phát triển trí tưởng tượng và khả năng sắp xếp ý tưởng mạch lạc hơn, kích thích trí tưởng tượng của con.
Xem thêm: Tầm quan trọng của việc phát triển năng lực tiếng Việt dành cho học sinh tiểu học
Khuyến khích con giao tiếp và thể hiện cảm xúc
- Trò chuyện thường xuyên: Tạo thói quen trò chuyện về mọi thứ trong cuộc sống hằng ngày. Hỏi con về những gì con học ở trường, những điều con thích hoặc không thích, về ngày hôm nay của con ra sao. Lắng nghe con chủ động, không ngắt lời và khuyến khích con diễn đạt cảm xúc bằng lời.
- Học cách đặt câu hỏi mở: Thay vì hỏi “Con có hiểu bài không?”, hãy hỏi “Con thấy điểm nào trong bài này thú vị nhất?”, “Con nghĩ gì về hành động của nhân vật này trong cuốn sách kia?”. Điều này thúc đẩy con suy nghĩ sâu hơn và trình bày quan điểm, nói lên ý kiến của chính mình.
- Tạo môi trường an toàn để “sai”: Đừng quá chú trọng vào việc con nói hay viết đúng ngữ pháp tuyệt đối ngay lập tức. Hãy khuyến khích con mạnh dạn thể hiện ý tưởng, cảm xúc, mà chưa cần chú trọng nhiều đến việc đúng hay sai. Sau đó nhẹ nhàng chỉnh sửa hoặc gợi ý để con hoàn thiện dần khi nói, giải thích cho con tại sao không nên dùng từ ngữ này, hay hạn chế dùng từ ngữ kia. Trong lớp dạy viết của mình, các bạn nhỏ hay hỏi cô ơi nếu con viết không hay thì sao, viết sai thì sao? Và mình chỉ đáp lại là không sao hết, chúng ta có thể cải thiện dần.
Hãy để ngôn ngữ kết nối với cuộc sống
- Học từ vựng qua trải nghiệm: Khuyến khích con miêu tả màu sắc, hình dáng cây cối, con vật, khung cảnh… mà con được trực tiếp nhìn thấy. Việc học từ vựng gắn liền với hình ảnh và trải nghiệm thực tế sẽ giúp con nhớ lâu và hiểu sâu hơn. Điều này đúng trong việc học tất cả các ngôn ngữ. Và đó cũng là lý do tại sao trong các buổi học, mình thường dạy các bạn nhỏ thông qua tranh ảnh, video và hỏi về những trải nghiệm các bạn đã từng được thấy để viết lại.
- Quan sát và ghi chép: Khuyến khích con quan sát thế giới xung quanh và ghi lại những điều thú vị vào một cuốn sổ nhỏ. Đó có thể là một cuộc gặp gỡ, một cảnh đẹp, hay một cảm xúc đặc biệt. Điều này rèn luyện khả năng quan sát và hình thành thói quen sử dụng ngôn ngữ để ghi lại trải nghiệm.
Ba mẹ phải là người làm gương
- Đọc sách báo thường xuyên: Nếu bảo con đọc sách đi, nhưng trên tay ba mẹ vẫn cầm điện thoại lướt Tiktok, thì làm sao con có người để noi gương được? Vì thế, nếu được, ba mẹ hãy cùng con giao kèo về việc đọc sách, thực hành cùng nhau!
- Sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực: Cha mẹ là người thầy đầu tiên của con. Việc sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực giao tiếp hàng ngày sẽ tạo môi trường tốt cho con cái noi theo. Ba mẹ nói t.ụ.c, c.h.ử.i b.ậ.y thì ít nhiều cũng ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt trong con.
Học Tiếng Việt – Ngữ văn là cả một hành trình khám phá và làm chủ ngôn ngữ chứ không chỉ là việc hoàn thành các bài tập trên lớp. Phụ huynh hoàn toàn có thể trở thành thầy cô dạy ngôn ngữ hiệu quả cho con mỗi ngày. Cùng con học cách: lắng nghe, trò chuyện, viết lách và đọc sâu nhé!
Thường xuyên ghé thăm Góc học văn của mình để đọc nhiều thông tin hữu ích hơn nha! ^^
