Khi tiếp cận một tác phẩm văn xuôi, cụ thể là truyện ngắn trong bài thi, các bạn cần quan tâm đến những vấn đề gì? Nên phân tích các khía cạnh nào? Bài viết này sẽ chia sẻ chi tiết cho các bạn. (chương trình mới sẽ lấy dữ liệu mới hoàn toàn, vì thế, việc nắm vững phương pháp tiếp cận sẽ giúp các bạn chinh phục được đề bài)
Mục lục bài viết
I. Phân tích nội dung truyện ngắn
- Bối cảnh, hoàn cảnh của câu chuyện: yếu tố quan trọng, nơi nhân vật được đặt vào để bộc lộ tính cách và hành động
- Nhân vật trong truyện: đi sâu vào nội tâm, sự thay đổi của nhân vật theo dòng tình huống truyện, hành động, cử chỉ, tính cách
- Sự việc có tính mấu chốt hay còn gọi là tình huống truyện: đâu là sự việc mang tính quyết định, ảnh hưởng đến nhân vật nhất
- Một vài chi tiết đắt giá trong truyện, hình tượng nghệ thuật đặc biệt trong truyện. Chú ý phân tích các tầng nghĩa, các giá trị ẩn dụ của chi tiết đó
- Góc nhìn/điểm nhìn (của người kể)
- Giá trị tư tưởng của truyện: hiện thực và nhân đạo. Hiện thực là sự phản ánh đời sống, là cái nhìn của nhà văn; nhân đạo chính là góc nhìn từ tâm hồn, trái tim của nhà văn với con người và cuộc đời trong truyện.
- Cuối cùng là tư tưởng trong truyện ảnh hưởng thế nào đến người đọc, đến xã hội, đến con người
II. Phân tích nghệ thuật truyện ngắn
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: miêu tả ngoại hình, tính cách, đặc biệt là nội tâm nhân vật (cách nhân vật bộc lộ tâm trạng, suy nghĩ). Chú ý đến lời văn, cách dùng từ ngữ hi miêu tả nhân vật
- Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện: gay cấn, đột ngột, nhẹ nhàng, ám ảnh, day dứt, đau đớn, bất ngờ
- Giọng điệu nghệ thuật: giọng điệu nhẹ nhàng, lãng mạn, đau đớn, xót xa, thương cảm…
- Nghệ thuật dùng từ, nghệ thuật diễn đạt xúc cảm của tác giả
- Dung lượng tác phẩm: đây cũng là đặc trưng dung lượng của truyện ngắn, ngắn nhưng có tính bao quát và cô đọng ý nghĩa
Lưu ý: Khi phân tích các bạn hoàn toàn có thể lồng ghép phân tích nội dung và nghệ thuật đan xen!
III. Phong cách tác giả và thời đại/thời điểm tác phẩm ra đời
Đây là một yếu tố quan trọng khi phân tích bất cứ tác phẩm nào. Việc khai thác phong cách của tác giả giúp các bạn ăn điểm và dễ tìm được mạch viết hơn.
Thường, trong đề bài sẽ cho phần trích dẫn một số thông tin liên quan đến tác giả, tác phẩm, đừng bỏ qua phần này. Vì khi biết được thông tin về thời kỳ tác giả sống và thời đại tác phẩm ra đời, nếu trước đó các bạn chịu khó tìm hiểu văn học theo từng thời kỳ, sẽ hiểu được phần nào những mạch chung của thời đại, từ đó, dễ bám vào để viết.
Và khi đề cập được đến phong cách tác giả và so sánh tác phẩm đó với cùng thời kỳ, bạn sẽ có điểm cộng đặc biệt trong mắt người chấm.
Vì thế, đừng bỏ qua bất cứ thông tin nào của đề bài, kể cả phần chú thích nhé!
Lời nhắc: hãy chịu khó, chịu khó, chịu khó đọc mở rộng, học văn học theo từng thời kỳ nha!
IV. Một vài trích dẫn tiêu biểu về truyện ngắn
- Nguyễn Minh Châu: “Tôi thường hình dung thể loại truyện ngắn như mặt cắt giữa một thân cây cổ thụ: Chỉ liếc qua những đường vân trên cái khoanh gỗ tròn tròn kia, dù sau trăm năm vẫn thấy cả cuộc đời của thảo mộc”. – trích dẫn khi viết về đặc trưng dung lượng và giá trị tư tưởng của truyện
- Chi tiết làm nên bụi vàng của tác phẩm.(Paustopsky) – có thể trích dẫn khi phân tích chi tiết đắt giá trong truyện
- “Nếu như thơ có những vần luật chặt chẽ , chính xác thì theo tôi hiểu văn xuôi cũng phải có nhịp điệu của nó” (Pauxtopki) – có thể trích dẫn khi viết về nghệ thuật
Dữ liệu tác phẩm ngoài chương trình yêu cầu nhiều về việc hiểu phương pháp tiếp cận và cảm nhận tác phẩm, vì thế, nắm vững đặc trưng thể loại sẽ giúp các bạn dễ bắt mạch phân tích hơn khi làm bài đó! ^^
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết của blogcuaxu.com, đừng quên ghé thăm Góc học văn thường xuyên để đọc thêm nhiều bài viết thú vị nhé!
