Dẫn chứng là phần quan trọng trong bài nghị luận, giúp phần lý lẽ và luận điểm sáng rõ hơn. Vậy có những loại dẫn chứng nào và cách dẫn dắt như thế nào giúp bài viết sắc sảo và hay hơn? Trong bài viết sau, Blogcuaxu sẽ giới thiệu đến các bạn các loại dẫn chứng trong nghị luận xã hội và cách sử dụng sao cho phù hợp, ăn điểm.
Mục lục bài viết
Các loại dẫn chứng trong nghị luận xã hội
Điểm nhanh qua một số dẫn chứng thông dụng nhất bao gồm:
- Dẫn chứng chung, mang tính phổ quát
- Dẫn chứng về nhân vật nổi tiếng
- Dẫn chứng về sự kiện mang tính thời sự
- Dẫn chứng từ bản thân
- Dẫn chứng bằng câu nói, trích dẫn
- Dẫn chứng bằng số liệu
Theo dõi tiếp để biết cách sử dụng các loại dẫn chứng này hiệu quả nhé!
Cách sử dụng các loại dẫn chứng trong nghị luận xã hội
Dưới đây là cách dẫn dắt, cấu trúc câu và ví dụ về từng loại dẫn chứng:
Cách lấy dẫn chứng chung, mang tính phổ quát
Khi bạn bí quá, không nghĩ được dẫn chứng nhân vật, sự kiện cụ thể.
Một số cấu trúc câu có thể sử dụng:
- “Thực tế cho thấy…”
- “Rõ ràng là…”
- “Cuộc sống đã chứng minh rằng…”
- “Chúng ta đang chứng kiến…”
- “Có rất nhiều hình ảnh…”
- “Chẳng ở đâu xa xôi…”
Ví dụ về sự tự tế trong cuộc sống: “Chẳng ở đâu xa xôi, sự tử tế vẫn hiển hiện xung quanh chúng ta mỗi ngày, là hình ảnh một bạn học sinh dừng lại dẫn bà cụ qua đường, là những đoàn thanh niên tham gia tình nguyện nhặt rác thải bờ sông hay đơn giản là một cậu bé nhường ghế cho người cao tuổi trên xe buýt…
Dẫn chứng về nhân vật nổi tiếng
Khi nào sử dụng:
- Khi muốn minh họa cho một phẩm chất đạo đức (kiên trì, dũng cảm, nhân ái…)
- Khi muốn làm rõ một bài học về sự thành công, thất bại, vượt khó…
- Khi muốn truyền cảm hứng về một giá trị sống nào đó
Đừng để lại nguyên câu chuyện về họ, hãy lấy những điểm sáng, điểm highlight phù hợp với vấn đề nghị luận.
Một số cấu trúc có thể sử dụng:
- Nhân vật A (tên người nổi tiếng) … chính là cuộc đời minh chứng cho …
- Nhân vật B (tên người nổi tiếng) … với sự … đã để lại dấu ấn ….
- Chúng ta không thể không nhắc đến [Tên nhân vật nổi tiếng] – hành trình …. Của nhân vật A là minh chứng rõ nét/ là cho [luận điểm/phẩm chất]
- Nhân vật A, với [một sự kiện/quyết định mang tính bước ngoặt], đã chứng minh rằng [luận điểm/phẩm chất] là hoàn toàn có thể
Ví dụ về sự nỗ lực: Cuộc đời của nhà vật lý vĩ đại Stephen Hawking chính là minh chứng rõ nét cho sức mạnh của nghị lực và sự kiên trì, dù đối mặt với căn bệnh quái ác, ông vẫn không ngừng cống hiến cho khoa học.
Dẫn chứng từ sự kiện, hiện tượng, hình ảnh
Phần này phụ thuộc vào hiểu biết xã hội, vào vốn rộng của việc đọc và xem tin tức, thời sự.
Cấu trúc:
- Có lẽ chúng ta vẫn còn nhớ sự kiện [Tên sự kiện/Hiện tượng] một minh chứng sống động cho [luận điểm/vấn đề].
- Trong những năm gần đây, [Tên sự kiện/Hiện tượng] đã trở thành một vấn đề đáng chú ý, phản ánh sâu sắc [luận điểm/vấn đề].
- Tên sự kiện … sự kiện này đã thức tỉnh nhận thức của chúng ta về [luận điểm]
- Tên sự kiện, hiện tượng … giữa thời đại …. đã làm ấm lòng/chính là sợi dây neo đậu/ là …. [vấn đề nghị luận]. Đó là biểu hiện của/ là cái giá trị …
Ví dụ về vấn đề tính người, tình người, sự yêu đương đùm bọc trong xã hội: ‘Hạt gạo nghĩa tình’, ‘ATM gạo’, ‘Siêu thị 0 đồng’ đã lan tỏa mạnh mẽ khắp cả nước trong thời dịch bùng phát Covid 19 đã làm ấm lòng trái tim bao con người. Đó là biểu hiện của hơi ấm lòng người giữa mọi thời cuộc.
Dẫn chứng từ bản thân
Có thể nêu trải nghiệm và hành động của chính bản thân về vấn đề nghị luận.
- Tôi đã từng
- Đã không ít lần bản thân tôi
- Chẳng phải nhìn đâu xa, ngay trong chính sự đấu tranh của bản thân tôi…
Ví dụ về vấn đề “nỗ lực ảo”: Tôi đã từng lưu rất nhiều tài liệu, tôi đã từng hừng hực khí thế nỗ lực sau mỗi lần xem được một video truyền động lực nào đó rồi cái khí thế ấy lại nhanh chóng tắt ngúm đi khi tôi chẳng vượt qua được sự lười biếng của bản thân.
Dẫn chứng câu nói, trích dẫn
Nên dùng ở kết đoạn, trích dẫn cẩn thận, hãy dùng khi thực sự nhớ chính xác câu nói và hiểu trọn nghĩa của nó.
Cấu trúc câu có thể dùng:
- Có lẽ, câu nói nổi tiếng của [Tên tác giả]: [Trích dẫn câu nói] đã đúc kết được bản chất của vấn đề…
- … Chính lời khẳng định ấy đã cho chúng ta thấy rõ [ý nghĩa của luận điểm]
- Lời trăn trở của [Tên tác giả] không chỉ đúng trong thời đại của ông mà còn mang ý nghĩa thức tỉnh sâu sắc cho [luận điểm/vấn đề hiện tại]
- Câu nói của Tên tác giả đã khiến tôi nhận ra…
Câu nói của Steve Jobs về việc “Hãy cứ khát khao, hãy cứ dại khờ” đã khiến tôi nhận ra rằng, đôi khi những ý tưởng điên rồ nhất, những bước đi táo bạo nhất lại chính là chìa khóa mở ra những thành công vang dội, bất chấp những hoài nghi ban đầu.
Xem thêm: Nghị luận xã hội: những đứa trẻ sinh ra trong gia đình nghèo khó
Dẫn chứng bằng số liệu
Số liệu là con số được các nhà nghiên cứu, khảo sát thống kê lại. Tuy nhiên, đây cũng là cách dẫn chứng khá khó vì cần nhớ chính xác số liệu.
Các số liệu: người chết vì tai nạn giao thông, học sinh vị thành niên phá thai, bạo lực học đường, số lượng người Việt đọc xong một đầu sách, rác thải…
Hầu như dùng trong đề nghị luận về hiện tượng đời sống.
Cấu trúc:
- Tôi thực sự giật mình trước con số được [Đơn vị nghiên cứu/Tổ chức] thống kê rằng, có đến [tỷ lệ phần trăm/số liệu cụ thể] người [hành động/hiện tượng].
- Đáng báo động hơn, theo thống kê của [Tên cơ quan/tổ chức], [tỷ lệ phần trăm/số liệu cụ thể]…
- Con số [số liệu cụ thể] được công bố bởi [Tên cơ quan/tổ chức] đã cho thấy một thực trạng [nghiêm trọng/đáng lo ngại/khích lệ] về [vấn đề].
Ví dụ:
Tôi thực sự giật mình trước con số được Bộ Thông tin và Truyền thông công bố, đặc biệt khi 26% dân số hoàn toàn không đọc sách.
Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (World Bank) năm 2021, Việt Nam là một trong bốn quốc gia hàng đầu về rác thải nhựa thải ra biển, với khoảng 0.28 đến 0.73 triệu tấn mỗi năm.
Lưu ý: Không nên trình bày dài dòng dẫn chứng, chỉ tập trung vào dẫn chứng đó minh chứng rõ nét cho vấn đề đang nghị luận.
Dẫn chứng trong nghị luận xã hội rất quan trọng, sử dụng đúng sẽ giúp bài viết của bạn có tính thuyết phục hơn, chặt chẽ hơn. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp các bạn hiểu rõ cách dẫn dắt dẫn chứng trong nghị luận xã hội nhé!
Thường xuyên ghé thăm chuyên mục Góc bồi dưỡng văn chương và tiếng Việt của Blogcuaxu để đọc thêm nhiều kiến thức thú vị nhé!
